تحلیلی بر منشور روحانیت

آسیب‌شناسی نهاد روحانیت تنها در ارتباط با انقلاب اسلامی مطرح نشده‌است، بلکه می‌توان گفت از زمان شکل‌گیری طبقه‌ای موسوم به روحانیون یا علمای شیعی در ابتدای دوران غیبت کبری، بحث تامل در راستی و درستی افراد و دستگاههای مربوط به تحقیق، تعلیم و تبلیغ علوم دینی مطرح بوده‌است. پیدایش احیاگران بزرگی چون شیخ طوسی، وحید بهبهانی و شیخ‌مرتضی انصاری نیز در راستای درست‌نگاه‌داشتن مشی اهالی علوم دین مورد توجه قرار می‌گیرد.

عینیت قرآن

یک مسلمان واقعی تا هنگامی که پیامبرش را نشناسد، به او عشق نخواهد ورزید و تا هنگامی که به او عشق نورزد، خطوط اساسی زندگی خود را از او نخواهد گرفت. از همین روی، قرآن کریم «ولایت پذیری» نسبت به پیامبر اکرم(ص) را به عنوان یک ویژگی مهم و اصلی مؤمنان مطرح می کند: «نه، سوگند به پروردگارت که ایمان نیاورند، مگر آن کسانی که در هر نزاعی که میان آنها است تو را داور قرار دهند و از حکمی که تو می دهی هیچ ناخشنود نشوند و یکپارچه تسلیم آن گردند»

تفرقه و اختلاف به جای وحدت و اتفاق، جهل و نگرانی به جای علم و آگاهی، ظلم و بی انصافی به جای عدل و داد، رفاه زدگی و اسراف به جای دستگیری و انفاق، دشمنی و خصومت به جای مهربانی و گذشت، انفعال و تسلیم در برابر بیگانگان به جای مقاومت و جهاد و بالاخره پذیرفتن ولایت و حاکمیت کافران به جای ولایت و حاکمیت رسول خدا(ص) و جانشینان او… حقایق تلخی است که امروز در جهان اسلام شاهد آن هستیم و نشان می دهد فاصله ای ژرف بین امت و پیامبر وجود دارد.

۱- از عایشه پرسیدند: اخلاق پیامبر چگونه بود؟ پاسخ داد: «خلق و خوی پیامبر(ص)، قرآن بود.» شخصیت جامع و چند بعدی پیامبراسلام و کمال و عظمت معرفتی، اخلاقی و وجودی آن بزرگوار، قرآن مجسم و ناطق است که به عنوان نماد مطلق و تام «انسان کامل» در میان آدمیان، حجت و الگویی ماندگار می باشد.

پیوست‏‌نگاری فرهنگی در واقع همان مهندسی عملی فرهنگی کشور است

حجت الاسلام و المسلمین علی ذوعلم، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی از پژوهشگران کشور در عرصه مطالعات حوزه فرهنگ است. همراه با رئیس پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، پیوست فرهنگی را از ابعاد مختلف بررسی کردیم.

پیوست نگاری فرهنگی چیست و اهمیت آن در کشور به چه میزان است؟

بحث پیوست نگاری فرهنگی بحثی است که چندین سال قبل مقام معظم رهبری مطرح کردند و جایگاه اصلی بحث این است که ما برای ساماندهی فرهنگی به کشور بایستی بتوانیم از همه‏‌ی ابزارها، قالب‏‌ها و زمینه‏‌هایی که می‏‌تواند نتیجه فرهنگی و تأثیرگذاری فرهنگی داشته باشد، استفاده کنیم. در واقع دو نگاه به مقوله فرهنگی وجود دارد؛

یک نگاه، نگاه حداقلی است که ما بحث فرهنگ را فقط در ابزارهای شناخته شده‏‌ی فرهنگی خلاصه می‏‌کنیم. مثلاً فکر می‏‌کنیم فقط فیلم، موسیقی، مسجد، منبر و ... کار فرهنگی انجام می‏‌دهند.

نگاه دیگر، نگاه واقع بینانه و حداکثری است که در آن همه‏‌ی مقولاتی که در زندگی مردم جامعه تأثیرگذار است، دارای نقش و بار فرهنگی هستند. یعنی فعالیت‏‌های اقتصادی، قانون‏‌گذاری در جامعه، تصمیماتی که شوراهای مختلف به شکل کلان در زمینه‌های سیاسی- اجتماعی و همه‏‌ی عرصه‏‌ها می‏گیرند، همه دارای اثر و پیامد فرهنگی است. بنابراین اگر ما این مطلب را بپذیریم، برای اصلاح و ارتقا و جهت دهی فرهنگ باید از همه ابزارها و مقوله‏‌ها استفاده کنیم.

 بنابراین در ذیل مسئله‏‌ی مهندسی فرهنگی، ما به پیوست نگاری فرهنگی به عنوان یکی از اقدامات کلان مهندسی فرهنگی نیاز داریم و پیوست نگاری فرهنگی به این معناست که در طرح‏‌های بزرگ اقتصادی و عمرانی و در پروژه‏‌های کلان ملی که در عرصه‏‌های مختلف طراحی و اجرا می‏‌شوند، بتوانیم از ظرفیت فرهنگی این پرو‏ژه‏‌ها استفاده کنیم و پیامدهای احتمالی این پروژه‏‌ها را شناسایی و از آن پیشگیری کنیم.

گفت‌وگوباحجت‌الاسلام دکترذوعلم:آشفتگی فرهنگی را جدی بگیریم

بررسی جریان فرهنگی رایج در ایران امروز و کاوش در نقاط مثبت و منفی آن، کاری پیچیده است، هم به لحاظ وسعت حوزه امور فرهنگی و هم به لحاظ تبیین آرمان و مشخص کردن میزان رسیدگی به آنها.

 

با حجت الاسلام والمسلمین دکتر علی ذوعلم در این باره به گفت وگو نشستیم. در این گفت وگو به دنبال راه های جزئی و بسته های پیشنهادی برای بهبود اوضاع فرهنگی بودیم که ایشان در سه سطح کلان، خرد و میانی مسائل فرهنگی را مورد بررسی قرار داد.
لینک روزنامه جام جم/صفحه 8 بخش اندیشه

مراقبت نفس مرحوم فشارکی

مراقبه نفس یا مراقبت و مواظبت از نفس، یکی از موضوعات بسیار مهم در اخلاق و عرفان اسلامی بشمار می رود که در کنار مشارطه و محاسبه، از اصول تهذیب نفس و تخلق به اخلاق الهی محسوب می گردند. مربیان اخلاق و سلوک، مراقبت نفس را ششمین امر از مراتب مورد توجه سالک دانسته و معتقدند، سالک تا در موضوع مراقبه ممحض نگردد، ذکر و عبادت نیز تاثیر چندانی نخواهد داشت.

مراقبه نفس در یک بیان، عبارت است از اینکه انسان در تمام طول شبانه روز مراقب نفس خویش بوده تا به سمت غیر خدا متمایل نگردد. امام کاظم (ع) فرمود: « لیس منا من لم یحاسب نفسه فی کل یوم فان عمل حسناً استزاد الله و ان عمل سیئاً استغفرالله منه و تاب الیه؛ (1) از ما نیست که هر روز به حساب نفس خود رسیدگی نکند. اگر کار خوبی کرده باشد از خداوند فزون‌تر بخواهد واگر بدی کرده با شد از خداوند آمرزش بخواهد و به درگاه او توبه کند.»